Παράγοντες Aνάπτυξης της Προσωπικότητας

Παράγοντες Aνάπτυξης της Προσωπικότητας

Η προσωπικότητα του κάθε ανθρώπου είναι ένα μοναδικό-πρωτότυπο μοτίβο, το οποίο αντιπροσωπεύει τον κάθε άνθρωπο και διαμορφώνει σε μια δυναμική συνθήκη την γενικότερη συμπεριφορά του. Οι άνθρωποι δεν γεννιούνται «διαμορφωμένοι», ούτε και προκαθορίζεται η συμπεριφορά τους. Εξελίσσονται διαρκώς μέσα από την αλληλεπίδραση εσωτερικών και εξωτερικών παραγόντων.

Η επιστήμη αναγνωρίζει πέντε βασικούς άξονες που καθορίζουν ποιοι είμαστε, πώς σκεφτόμαστε και πώς αντιδρούμε-συμπεριφερόμαστε στο περιβάλλον γύρω μας.

Η Γενετική (Γονίδια). Το DNA αποτελεί το αρχικό βιολογικό σχεδιάγραμμα. Τα γονίδια που κληρονομούνται από τους γονείς καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό την ιδιοσυγκρασία, δηλαδή τις πρώτες βιολογικές τάσεις του χαρακτήρα. Η γενετική ορίζει κατά ένα βαθμό τις βάσεις και το υπόβαθρο, πάνω στο οποίο θα χτιστεί η μετέπειτα προσωπικότητα.

Η Ανατροφή. Το οικογενειακό περιβάλλον είναι το πρώτο και πιο καθοριστικό. Μέσα στην οικογένεια τίθενται τα όρια και οι κανόνες της συμπεριφοράς. Οι γονείς μεταδίδουν, συνειδητά ή ασυνείδητα, τις δικές τους πεποιθήσεις και το αξιακό τους σύστημα, διαμορφώνοντας την «κατεύθυνση» του ατόμου. Είναι το πρώτο περιβάλλον και αυτόματα δείχνει να είναι και το πιο σημαντικό για την «διαμόρφωση του εαυτού». Όσο πιο «ακραίο» είναι τόσο πιο «ακραίες» συμπεριφορές θα παραχθούν. Θετικές και αρνητικές!

Το Κοινωνικό Περιβάλλον. Το ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο και οι πολιτισμικές καταβολές είναι εξίσου επιδραστικοί παράγοντες. Οι κοινωνικοί κανόνες, οι αξίες στις οποίες στηρίζεται και οι προσδοκίες της κοινωνίας στην οποία ζούνε, φιλτράρουν τις συμπεριφορές και δείχνουν τι θεωρείται αποδεκτό ή επιθυμητό.

Η Εκπαίδευση. Η εκπαίδευση λειτουργεί ως ισχυρός καταλύτης για τη νοητική και συναισθηματική ωρίμανση. Ως δομημένη εκπαίδευση, το σχολείο προσφέρει γνώσεις, τάσεις και καλλιεργεί την κριτική σκέψη. Ως μη δομημένη εκπαίδευση, οι εξωσχολικές εκπαιδευτικές δραστηριότητες αναπτύσσουν δεξιότητες και κλίσεις. Το άθλημα, το ωδείο, η σχολή χορού, οι ξένες γλώσσες, τα βιβλία, η χρήση του διαδικτύου, αποτελούν παράγοντες που συμβάλλον άτυπα στην διαμόρφωση της προσωπικότητας.

Οι Διαπροσωπικές Σχέσεις. Το ευρύτερο περιβάλλον της οικογένειας (συγγενείς) και το φιλικό περιβάλλον παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Μέσα από τις διαπροσωπικές σχέσεις αναπτύσσονται οι κοινωνικές δεξιότητες, το άτομο εντάσσεται ή δεν εντάσσεται στην «ομάδα», λαμβάνει (ή και όχι) αποδοχή.

Ο κάθε παράγοντες έχει τη δική του ξεχωριστή σημασία. Αν σε ένα τομέα η συνθήκη διαφοροποιηθεί, πιθανότητα να αλλάξει και  η όποια κατεύθυνση. Όσο πιο νωρίς είναι η επίδραση ενός παράγοντα, τόσο πιο κρίσιμη και καθοριστική θεωρείται. Στην αρχή τοποθετείται η επίδραση των γονέων, στη συνέχεια όλοι έχουν το ρόλο τους……

Γιάννης Ζαρώτης ΜSc-PhD

Ψυχολόγος – Αθλητικός Ψυχολόγος