Η δύναμη της Συνήθειας. Πώς μπορούμε να Αλλάξουμε Συνήθειες;

Οι συνήθειες είναι εκείνες οι «συνηθισμένες» ενέργειες/κινήσεις που κάνουμε όταν δεν σκεφτόμαστε, όταν δεν χρησιμοποιούμε τη συνειδητή μας πλευρά και φαίνεται σε πρώτη φάση να μην «χρειάζονται» ιδιαίτερη εγκεφαλική ενεργοποίηση. Καθώς οι συνήθειες είναι χαραγμένες στον εγκέφαλό μας, δεν χρειάζεται να τις σκεφτόμαστε ενεργά – κάτι που τις καθιστά παράλληλα και πολύ «ανθεκτικές» να αλλάξουν.

Οι περισσότερες από τις ενέργειές μας είναι παρορμήσεις ή ρουτίνες που οδηγούνται από τη μη συνειδητή πλευρά μας, οι συνήθειες. Οι συνήθειες δημιουργούνται με επανάληψη και υπάρχει ξεκάθαρη νευροεπιστημονική εξήγηση για το πώς σχηματίζονται, διατηρούνται και αλλάζονται. Βασικό ρόλο για τη δημιουργία των συνηθειών διαδραματίζει η απελευθέρωση ντοπαμίνης, ενός νευροδιαβιβαστή που συμβάλλει στη δημιουργία ευχάριστης «εμπειρίας».

Την πρώτη φορά που κάνουμε κάτι, η ντοπαμίνη έρχεται μετά τη δράση. Στο μέλλον, η ντοπαμίνη απελευθερώνεται νωρίτερα, καθώς ξεκινάμε να σκεφτόμαστε κάτι. Έτσι, η ντοπαμίνη που απελευθερώνεται πριν από τη δράση μας παρακινεί προς τη συμπεριφορά και με τον τρόπο αυτό γεννιέται μια «κακή συνήθεια». Σκεφτόμαστε τι ευχάριστο θα ήταν να καπνίσουμε ένα τσιγάρο, η ντοπαμίνη εκκρίνεται και μας ωθεί στην ενέργεια…..

Κάθε φορά που ακολουθούμε το ίδιο μονοπάτι, ενεργοποιείται το ίδιο  κύκλωμα όπως και κάθε επόμενη φορά και ούτω καθεξής. Πολύ σύντομα, το μονοπάτι της κακής συνήθειας γίνεται η ασυνείδητη προεπιλογή και ο εγκέφαλός, που θέλει να είναι αποτελεσματικός, παίρνει απλώς την ευκολότερη, πιο οικεία διαδρομή…….

Είναι ενδιαφέρον ότι όλες οι κακές συνήθειες δεν δημιουργούνται εξίσου. Οι ενέργειες που απελευθερώνουν την περισσότερη ντοπαμίνη απαιτούν λιγότερη επανάληψη για να σχηματιστούν. Έτσι γεννιούνται οι εθισμοί! Για παράδειγμα, το κάπνισμα προκαλεί εύκολα την έκκριση ντοπαμίνης και δεν χρειάζεται πολλά τσιγάρα για να γίνει συνήθεια. Από την άλλη πλευρά, το βούρτσισμα των δοντιών δεν δίνει μεγάλη αύξηση ντοπαμίνης, οπότε και είναι πιο δύσκολο να δημιουργηθεί η συνήθεια…..

Το άγχος φαίνεται να προκαλεί τον εγκέφαλο σε παλιές συνήθειες έναντι νέων ενεργειών. Οι παλαιότερες κακές συνήθειες είναι πιθανώς αυτές που έχουμε αναπτύξει ως παιδιά και είναι μερικές από τις βαθύτερες, πιο ριζωμένες ρουτίνες που έχουμε – και τις πιο δύσκολες να αλλάξουν!.

Αλλά, μπορεί να γίνει

Για να αλλάξουμε μια καταστροφική συνήθεια, πολύ σπάνια μπορούμε απλώς να τη σταματήσουμε. Πρέπει να αντικατασταθεί η ανεπιθύμητη συνήθεια με μια άλλη, πιο θετική. Όταν προσπαθούμε να εισάγουμε μια νέα συνήθεια, θα χρειαστεί συνειδητή προσπάθεια, πρόθεση και σκέψη ωσότου επαναληφθεί αρκετά.

Ερευνητές υποστηρίζουν ότι χρειάζονται 21 ημέρες για να σχηματιστεί μια νέα συνήθεια. Ωστόσο, ο χρόνος που απαιτείται για να ενσταλάξει μια νέα συνήθεια εξαρτάται από το τι προσπαθούμε να κάνουμε και μπορεί να κυμαίνεται από 3 εβδομάδες έως πολλούς μήνες ή περισσότερο…….